Tin tức - Sự kiện

Sáng ngày 09/8/2022, UBND xã Hương Bình, huyện Hương Khê đã long trọng đón bằng di tích Lịch sử - văn hóa Mộ và Nhà thờ Trần Công Toản.

Trần Công Toản là một danh nhân lịch sử, một Liệt sỹ trong phong trào Cần vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX. Ông sinh năm 1843, mất ngày 01 tháng Chạp năm 1889, quê làng Nam Trạch, tổng Chu Lễ, nay là xã Hương Bình, huyện Hương Khê. Ông sinh ra và lớn lên trên vùng quê hẻo lánh, điều kiện làm ăn sinh sống và học hành gặp nhiều khó khăn. Cha mẹ mất sớm, ông được người chú ruột là ông Trần Văn Thứ nuôi dưỡng, ăn học tử tế. Vốn là người thông minh, lại sắc sảo hoạt bát có tiếng. Ông từng tham dự thi hương và đỗ Tam trường, từng làm quan dưới triều nhà Nguyễn trải các chức Lý trưởng làm Nam Trạch, Chánh tổng Tổng Chu Lễ thuộc huyện Hương Khê. Vì thế ông còn có tên Cai Ngoạn.

Trong thời gian làm Chánh tổng Chu Lễ, ông được ca ngợi là vị quan công minh chính trực và đặc biệt là rất nghiêm khắc, nêu cao tính kỷ luật. Chính vì thế ông rất được nhân dân địa phương ngưỡng mộ và triều đình nhà Nguyễn thời bấy giờ tin tưởng và đã được giao chỉ huy, trực tiếp huy động nhân dân xây đắp thành Sơn phòng vào giữa năm 1885. Chỉ trong một thời gian ngắn chưa đến 3 tháng, thành Sơn phòng đã được hoàn thành, kịp đón phái bộ vua Hàm Nghi và triều đình ra ngự. Do có thành tích xuất sắc trong xây đắp thành Sơn phòng vượt thời gian, Trần Công Toản đã được vua Hàm Nghi ban thưởng chức Bát phẩm Bá hộ.

Cuối năm 1889, do có người tố cáo ông tích cực tham gia phong trào Cần vương chống Pháp, ông bị bọn thực dân Pháp và tay sai bắt xuống tỉnh thành Hà Tĩnh để trị tội. Quyết không để chết trong tay giặc, ông đã uống thuốc độc tự tử tại xã Hà Linh ngày nay. Đó là ngày 01 tháng Chạp năm Kỷ Sửu- 1889 khi mới 46 tuổi. Thi hài Ông đã được đưa về an táng tại quê nhà và được nhân dân và dòng họ hương khói chu đáo.

Trải qua thời gian, phần mộ đã xuống cấp và được tu bổ tôn tạo nhiều lần. Để tưởng nhớ công ơn của ông, ngày 29/9/2021, UBND tỉnh đã ra quyết định số 3287/QĐ-UBND công nhận mộ và nhà thờ Trần Công Toản là di tích Lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Minh Đức